Xác 2 con Chà Vá Chân Đen Pygathris nigripes bị giết hại tại Vườn Quốc Gia Chư Yang Sin. Ảnh chụp bởi: Mai Đức Vĩnh

Vườn Quốc Gia Chư Yang Sin – Vào ngày thứ Năm 15 tháng 10 năm 2009, cán bộ kiểm lâm của Vườn Quốc gia Chư Yang Sin (VQG CYS), tỉnh Đắc Lắk, trong lúc tuần tra đã phát hiện một toán lâm tặc vừa mới giết hại vài con Chà Vá Chân Đen trong địa phận của vườn. Các cán bộ kiểm lâm đã tịch thu được 1 khẩu sung kíp và 2 xác con chà vá. Tuy nhiên, những tên lâm tặc đã trốn thoát. Luật nghiêm cấm mọi hành vi săn bắn trái phép trong phạm vi VQG. Loài Chà Vá Chân Đen là loài đang bị đe dọa và nằm trong danh sách động vật rừng cần được bảo vệ theo Luật Việt Nam.

Nhóm đi tuần tra hôm thứ 5 gồm 5 kiểm lâm. Tổ trưởng là anh Lê Văn Quyết. Mặc dù đội kiểm lâm đông hơn 4 tên lâm tặc nhưng đã không thể khống chế được chúng. Những tên lâm tặc được trang bị vũ khí đầy đủ và còn có chó săn đi cùng.

“Các anh em kiểm lâm hôm đó đã rất dũng cảm nỗ lực ngăn chặn nhóm lâm tặc, buộc chúng phải bỏ lại 1 khẩu súng và 2 xác con Chà Vá Chân Đen mặc dù chúng tôi chỉ có một khẩu súng bắn đạn hơi cay.” – Anh Quyết nói.

Ông Lương Vĩnh Linh – giám đốc VQG CYS đã rất đề cao hành động và trách nhiệm của 5 cán bộ kiểm lâm vườn: “Đội kiểm lâm của vườn đã rất dũng cảm và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao với công việc, ngay cả khi tình thế trở nên nguy hiểm, liên quan đến tính mạng. Nhưng những tên thợ săn được trang bị vũ khí tốt hơn các anh em kiểm lâm.”

“Săn bắn trái phép đang trở thành một vấn đề nhức nhối trong địa phận các khu rừng được bảo vệ ở Việt Nam và tình hình ngày càng xấu đi. Ở VQG CYS, săn bắn trái phép đang diễn ra rất nghiêm trọng và gần như vượt quá khả năng kiểm soát của Vườn. VQG CYS, cũng như nhiều khu bảo vệ khác, rất cần sự hộ trợ đặc biệt từ phía chính phủ. Các cán bộ kiểm lâm không những không được tập huấn đầy đủ mà còn thiếu các trang bị / vũ khí cần thiết khi làm nhiệm vụ. Để làm công tác kiểm lâm, họ cần được đào tạo chuyên nghiệp cách sử dụng vũ khí, cách tuần tra, các kĩ năng mai phục, làm thế nào để khống chế và bắt được các tên lâm tặc vào rừng săn bắn trái phép. Ở các quốc gia lân cận, ví dụ như Cam pu chia, có rất nhiều các tổ chức chuyên đào tạo các kĩ năng này cho kiểm lâm. Tại sao chính phủ Việt Nam lại không thức tỉnh và hợp tác với các tổ chức như vậy để cung cấp cho kiểm lâm các kỹ năng thiết yếu đó trước khi quá muộn cho công tác bảo tồn ở đây?” – Ông Jonathan C. Eames – trưởng đại diện tổ chức BirdLife quốc tế tại Đông Dương phát biểu. Tổ chức BirdLife đang thực hiện một dự án tại chính VQG CYS với nguồn vốn tài trợ từ Ngân Hàng Thế Giới và Quỹ Môi Trường Toàn Cầu.

“Các cán bộ trong VQG là những người anh hùng của công tác bảo tồn mặc dù họ rất dũng cảm nhưng lại không được xã hội quan tâm đến một cách đúng mức. Lương thấp. Công việc nguy hiểm nhưng họ lại không được hỗ trợ và trao quyền một cách đúng mức nếu nhìn từ góc độ luật pháp. Chúng ta đang làm họ thất vọng. Luật liên quan tới công tác bảo vệ và việc thi hành luật tại các vườn quốc gia ở Việt Nam chưa đủ với thực tế và cả khi so sánh với các quốc gia khác. Không một ai biết họ có thể và không thể làm gì. Ở các quốc gia khác, chỉ cần cố tình xâm phạm vào khu vực được bảo vệ lâm tặc có thể bị bắn chết mà không cần phải cảnh cáo. Đó là lý do các quốc gia khác như Thái Lan hoặc Ấn Độ vẫn còn gìn giữ được các động thực vật hoang dã ở các vườn quốc gia còn ở Việt Nam thì không. Chúng ta cần hệ thống luật pháp cứng rắn hơn và cần phải được thực thi đầy đủ. Bằng không thì các tổ chức phi chính phủ như BirdLife làm bảo tồn ở Việt Nam đang lãng phí rất nhiều thời gian và công sức.” Ông J.Eames nói tiếp.

Chà vá chân  đen có tên khoa học là Pygathrix nigripes, đặc hữu Đông Dương. Hiện tại, loài này được xếp vào loại Nguy cấp (Endangered) trên toàn cầu theo IUCN và Sách đỏ Việt Nam. Lâm tặc thường bán xương của loài này để nấu cao.

Theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP  thì Chà Vá Chân Đen được xếp vào nhóm 1B, là nhóm động vật rừng bị nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Tháng 7 vừa qua cũng đã có một vụ xử tổng cộng 4 năm và 6 tháng tù cho hai người đàn ông vì tội giết hại Chà Vá Chân Đen tại tỉnh Khánh Hòa.